Η έμπνευση πίσω από το γλυπτό «Ο Ζωγράφος»
Στην έξοδο του χωριού Κόκκινος Δωρίδας, του παλιού Λούτσοβου, εκεί όπου το βλέμμα αγκαλιάζει τη λίμνη του Μόρνου και τις κορυφές της Γκιώνας και των Βαρδουσίων, στέκεται πλέον ο «Ζωγράφος», έργο του καταξιωμένου γλύπτη Οδυσσέα Τοσουνίδη.
Δεν πρόκειται για την απεικόνιση ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Είναι ένα συμβολικό έργο, αφιερωμένο σε δύο ανθρώπους του χωριού μας που, χωρίς ακαδημαϊκές σπουδές, κατόρθωσαν να διακριθούν χάρη στο έμφυτο ταλέντο, την επιμονή και την αφοσίωσή τους στη ζωγραφική: τον Αθανάσιο (Tom) Στεφόπουλο και τον Χαράλαμπο Στέφο.
Ο Αθανάσιος (Tom) Στεφόπουλος (1882–1971)
Ο Αθανάσιος Στεφόπουλος γεννήθηκε το 1882 στον Κόκκινο Δωρίδας (τότε Λούτσοβος). Νέος ακόμη μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητώντας μια καλύτερη ζωή.
Παρότι αυτοδίδακτος, ανέπτυξε ένα ιδιαίτερο καλλιτεχνικό ύφος ως ζωγράφος και σχεδιαστής. Έγινε γνωστός κυρίως στο Πόρτλαντ του Όρεγκον, όπου δημιούργησε τις περίφημες Lovejoy Columns, ένα από τα σημαντικότερα έργα δημόσιας τέχνης της πόλης.
Το έργο του αναγνωρίστηκε για τη λεπτομέρεια, την αφηγηματική δύναμη και τη δεξιοτεχνία του. Σήμερα έργα, σχέδια και προσωπικό του αρχείο φυλάσσονται στο Hellenic-American Cultural Center & Museum στο Πόρτλαντ, αποτελώντας πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της ελληνικής ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Tom Στεφόπουλος ήταν αδελφός της Αλεξάνδρας Καραγιάννη, μητέρας του αείμνηστου Θύμιου Καραγιάννη, γεγονός που διατηρεί μέχρι σήμερα ζωντανή τη σύνδεσή του με τον τόπο καταγωγής του.
Ο Χαράλαμπος Στέφος (1932–2009)
Πενήντα χρόνια αργότερα, το 1932, γεννήθηκε στον ίδιο τόπο ένας ακόμη αυτοδίδακτος δημιουργός, ο Χαράλαμπος Στέφος.
Τα δύσκολα παιδικά χρόνια της Κατοχής, η φτώχεια και η καθημερινή βιοπάλη δεν στάθηκαν εμπόδιο στην καλλιτεχνική του πορεία. Με μοναδικό εφόδιο το ταλέντο και την προσωπική του προσπάθεια δημιούργησε ένα πλούσιο ζωγραφικό έργο, στο οποίο κυριαρχούν τα ελληνικά τοπία, οι άνθρωποι της υπαίθρου και οι μνήμες της Κατοχής.
Πραγματοποίησε είκοσι ατομικές εκθέσεις και συμμετείχε σε περισσότερες από τριάντα ομαδικές. Έργα του βρίσκονται σήμερα στη Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών, στη Δημοτική Πινακοθήκη Άμφισσας, στη Δημοτική Πινακοθήκη Λαμίας, στο Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, στην Ελληνική Πρεσβεία της Χάγης και σε πολλές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η δύναμη ενός τόπου
Οι δύο αυτοί καλλιτέχνες δεν συναντήθηκαν ποτέ στην ίδια πορεία. Τους ένωνε, όμως, η ίδια αφετηρία: ένα μικρό ορεινό χωριό της Δωρίδας, που σήμερα αγναντεύει τα νερά της λίμνης του Μόρνου, εκεί όπου άλλοτε απλωνόταν ο εύφορος κάμπος του.
Ίσως γι’ αυτό ο «Ζωγράφος» του Οδυσσέα Τοσουνίδη δεν κοιτάζει τυχαία προς τη λίμνη. Στρέφει το πινέλο του προς τη βυθισμένη πατρίδα, σαν να ζωγραφίζει όχι μόνο το τοπίο που αντικρίζει, αλλά και εκείνο που ζει πλέον μόνο στη μνήμη.
Με το γλυπτό αυτό ο Κόκκινος τιμά δύο δικούς του ανθρώπους, που απέδειξαν πως η αληθινή τέχνη γεννιέται πρωτίστως από την ψυχή, την επιμονή και την αγάπη για τη δημιουργία.
Ο «Ζωγράφος» δεν κρατά μόνο ένα πινέλο. Κρατά τη μνήμη ενός τόπου και την παραδίδει στις επόμενες γενιές.
Όμως, το γλυπτό αυτό δεν θα βρισκόταν σήμερα στη θέση του χωρίς το όραμα και την ανιδιοτελή προσφορά ενός ακόμη ανθρώπου του χωριού μας.
Ο ευπατρίδης συμπατριώτης μας Σπύρος Καραδήμας είχε την έμπνευση, την ευαισθησία και κυρίως τη διάθεση να προσφέρει στον τόπο του ένα έργο που θα μείνει στις επόμενες γενιές. Με δική του πρωτοβουλία πραγματοποιήθηκε η πλήρης αναμόρφωση ενός από τους πιο εμβληματικούς χώρους του Κόκκινου: της πλατείας του Αγίου Βασιλείου, του Καραουλιού, των Βρυσών και των Αμπλοϊθιών.
Σήμερα ο επισκέπτης δεν σταματά μόνο για να θαυμάσει τη λίμνη του Μόρνου με τα μοναδικής ομορφιάς φιόρδ της. Σταματά και για να απολαύσει έναν χώρο που συνδυάζει τη φυσική ομορφιά με την αισθητική, την ιστορία και τον πολιτισμό. Η παρουσία του «Ζωγράφου» ολοκληρώνει αυτή την εικόνα, μετατρέποντας την έξοδο του χωριού σε έναν τόπο μνήμης, τέχνης και περισυλλογής.
Σπύρο Καραδήμα, σε ευχαριστούμε.
Με την προσφορά σου απέδειξες ότι η αγάπη για τον τόπο δεν εκφράζεται μόνο με λόγια, αλλά με έργα που αφήνουν αποτύπωμα στον χρόνο. Οι σημερινοί και οι αυριανοί Κοκκινιώτες θα σε θυμούνται με ευγνωμοσύνη, γιατί χάρη στη δική σου πρωτοβουλία ο τόπος μας έγινε ομορφότερος και η μνήμη του πλουσιότερη. Έτσι, το χωριό δεν τιμά μόνο το παρελθόν του· δημιουργεί και τη δική του πολιτιστική παρακαταθήκη για το μέλλον.
Αυτό που αφήνουμε πίσω μας δεν είναι μόνο ό,τι χτίσαμε, αλλά και ό,τι εμπνεύσαμε.