“Παροιμίες και εκφράσεις της Δωρίδας”
“Παροιμίες και εκφράσεις της Δωρίδας”
Η Δωρίδα, η Παρνασσίδα, η Φωκίδα ολόκληρη, βρίσκεται στην καρδιά της Ρούμελης. Η Ρούμελη, τόπος
με πολύ βαθιά ιστορία με πρώτους κατοίκους τους Πελασγούς, υπήρξε στην ιστορική της πορεία
τόπος ιερός,
σεβαστός, τόπος αντρειοσύνης και αυτοθυσίας, που τόσα και τόσα πρόσφερε στο Έθνος και
τη φυλή μας.
Ύψιστες αρετές του Ελληνισμού όπως η ελευθερία, η άδολη περηφάνια, η λιτότητα, η σεμνότητα,
η ευθύτητα, η
φιλοξενία, η φιλοτιμία, βρήκαν γόνιμο έδαφος και ρίζωσαν σ’ έναν κακοτράχαλο ορεινό όγκο
των Βαρδουσίων,
της Οίτης, της Γκιώνας του Παρνασσού, της μάνας Ρούμελης.
Οι ορεσίβιοι της Δωρίδας, Παρνασσίδας, Φωκίδας καλλιέργησαν αυτές τις αρετές και με τα ήθη,
τα έθιμα, τους
μύθους τους θρύλους, τις παραδόσεις, τις δοξασίες, τις παροιμίες, τα γνωμικά τους, τις στερεότυπες
εκφράσεις τους,
τον πλούσιο συναισθηματικό τους πλούτο, την ντοπιολαλιά τους που εκφράζει τη λαϊκή ψυχή
και σφραγίζει
όλες τις εκδηλώσεις της κοινωνικής τους ζωής, σμίλεψαν το λαϊκό μας πολιτισμό της Λωρίδας,
της Παρνασσίδας,
της Φωκίδας, της Ρούμελης ολάκερης. […]
Εκδόσεις: ΠΛΗΘΩΡΑ, Έκδοση: 28/05/2020, ISBN: 9789608203600, Αρ. Σελίδων 123
Ο Φώτης Κατσούδας γεννήθηκε στο Παλαιοξάρι Δωρίδας-Φωκίδας το 1949. Τελείωσε το Δημοτικό
Σχολείο
στο χωριό του και το Γυμνάσιο στο Ευπάλιο Δωρίδας. Έδωσε εξετάσεις το 1967 στο Πανεπιστήμιο
και
εισήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έλαβε το πτυχίο του και μετά την
στρατιωτική
του θητεία διορίστηκε στη μέση εκπαίδευση ως φιλόλογος καθηγητής και υπηρέτησε στο
Λύκειο Αρρένων
του Αγίου Δημητρίου (Μπραχάμι), στο Γυμνάσιο και Λύκειο Κατούνας Ξηρομέρου
Αιτωλοακαρνανίας, στο 2ο
Γυμνάσιο Αρρένων Ναυπάκτου , στο Γυμνάσιο και Λύκειο Δροσιάς Αττικής ,
στο 2ο Γυμνάσιο και Λύκειο
Χολαργού και τέλος στο 1ο Λύκειο Νέου Ψυχικού ως καθηγητής και Διευθυντής Λυκείου,
απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκε.
Παράλληλα με το διδακτικό του έργο ασχολήθηκε και με τα κοινά του χωριού. Διετέλεσε
μέλος και Πρόεδρος
της Ένωσης Παλαιοξαριτών και αρθρογραφούσε στην εφημερίδα της Ένωσης «Το Παλαοξάρι».
Με τη συνταξιοδότηση του εγκαταστάθηκε σχεδόν μόνιμα στο χωριό του και ασχολείται αποκλειστικά
με την συγγραφή. Είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά.
Περπατώντας προς το χωριό Κάλλιο. Μία Τοπολογία Συνύπαρξης.ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, -…
Το χωριό Κάλλιο και η τεχνητή λίμνη του Μόρνου, συνιστούν την βάση του
θέματος αυτής της διπλωματικής εργασίας. Προσεγγίζεται ο τόπος στον οποίο
αυτά συνυπάρχουν, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο ενός υδάτινου οικοσυστήματος – με
αυτό να σημαίνει, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες του, τα δυναμικά του στοιχεία και
τις μεταβολές που αυτά επιφέρουν στο τοπίο, σε βάθος χρόνου. Το χωριό Κάλλιο, μέσα
στα νερά του ταμιευτήρα, αποδομείται στον δικό του φυσικό χρόνο, συνιστά την μορφολογία
του βυθού και υπενθυμίζει τον ανθρωπογενή χαρακτήρα του τοπίου. Κατά την μελέτη
του τόπου, γίνεται η προσπάθεια κατανόησης των εμφανών στο τοπίο στοιχείων – των
ιζηματικών αυτών αφηγήσεων – που εξιστορούν τί συνέβη αλλά και τί συμβαίνει
σε αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο πεδίο.
Oι πρακτικές που προτείνονται για την υποστήριξη του υδάτινου βιοτικού κι αβιοτικού
κόσμου, σε συνδυασμό με την διάθεση μιας διαδρομής στον επισκέπτη της λίμνης,
επιχειρούν την ανάπτυξη συμβιωτικών σχέσεων, προβάλλουν ένα ξεκίνημα συνύπαρξης,
μέσα από τον σχεδιασμό, κι ίσως ένα διάλογο μεταξύ των humanκαι non-humanοργανισμών
της περιοχής.
Επιβλέποντες: Κοτιώνης Ζήσης, Κουζούπη Ασπασία
Αριθμός Αναφοράς: 813
Στο βυθό της λίμνης
Μερική άποψη του κάμπου του Λούτσοβου-σήμερα στο βυθό της λίμνης Μόρνου-
Η φωτογραφία είναι του 1972 τον Σεπτέμβριο. Έχει τραβηχτεί από την πανύψηλη καρυδιά του παππού μου Νίκου Κοράκη στην θέση Τσαμπάδες . Σε πρώτο φόντο είναι το αγροτόσπιτο του Γιώργου Κολοκυθά (αγροφύλακας) και στο βάθος ,στο τέλος του δρόμου, ο μικρός λόφος της Αγίας Μονής.
Κων Σάθας
Κων
Σάθας: Ο αφοσιωμένος στην Πατρίδα ιστορικός
Του
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
Ο Κωνσταντίνος Σάθας (1842-1914),
Γαλαξειδιώτης στην καταγωγή, είναι
ο « αφοσιωμένος πολυγραφώτατος,
ερευνητικώτατος και εμβριθέστατος
φυσιοδίφης» της Ελλάδος, όπως επιγραμματικά
τον χαρακτηρίζει ο εξαίρετος
ιστορικός Τάσος Γριτσόπουλος (
Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία,
Τόμος 10ος, στηλ. 1117-1119).
Επί μία πεντηκονταετία ο Σάθας αναλώθηκε
στην αποκάλυψη μιας εξόχου εποχής της
Ελληνικής Ιστορίας, εντός της
οποίας κυοφορήθηκε η μεγάλη Επανάσταση του 1821
και κερδήθηκε η ελευθερία
του Έθνους.
Γράφει στην ίδια σελίδα ο Γριτσόπουλος: «Το όνομα του Κ. Σάθα
εις την
ιστορικήν έρευναν καταλαμβάνει θέσιν σπουδαίαν δια το πολύ και
πρωτότυπον
υλικόν, που περισυνέλεξε και εξέδωκε με πολλάς στερήσεις και
υγείαν των
οφθαλμών του όχι σταθεράν…Επομένως πρόκειται δια
χαλκέντερον ερευνητήν».
Ο διατελέσας πρόεδρος της Δημοκρατίας
Κων. Τσάτσος, ανηψιός του Κ. Σάθα
εκ μητρός, σημειώνει: «Ησχολήθη εκ των πρώτων
με την σκοτεινήν αυτήν περίοδον
της ιστορίας του Έθνους (Σημ. γρ. Την
Τουρκοκρατία) και έφερε πρώτος εις
φως
ανεκτιμήτου αξίας κείμενα και σημαντικά γεγονότα…Απέθανε εις
Παρισίους πτωχός
και εγκαταλελειμένος, με την πικρίαν ότι δεν εβοηθήθη
εις το εκδοτικόν του
έργον».(Πρόλογος
Κων. Τσάτσου εις βιβλίο Κων. Σάθα
«Τουρκοκρατούμενη Ελλάς», Τόμος πρώτος, Εκδ.
Οργ. Λιβάνη, Αθήνα, 1995, σελ. 11-12).
Το πλείστο μέρος του βίου του ο Σάθας το
πέρασε στις βιβλιοθήκες
της Βενετίας, των Παρισίων, των Αθηνών και των
Πατριαρχείων της Ανατολής.
Στο βιβλίο του «Τουρκοκρατούμενη
Ελλάς» (1η
Εκδ. τέκνων Αν. Κορομηλά,
Αθήνησι, 1869) με εμπεριστατωμένο και
τεκμηριωμένο τρόπο περιγράφει το
πώς οι
Έλληνες από της ημέρας της Αλώσεως της Βασιλεύουσας αγωνίσθηκαν
να διατηρήσουν
την ταυτότητά τους και να αποτινάξουν τον ζυγό της τυραννίας.
Γράφει στον
πρόλογο (τον ονομάζει «Είδηση») του εν λόγω έργου ότι οι Έλληνες
που
διεσπάρησαν στην Δυτική Ευρώπη αποδείχθηκαν «στοιχεία ζωτικά, έκαστον
των
οποίων έφερεν εντός αυτού ολόκληρον το έθνος» και «το τέως
μυκτηριζόμενον όνομα
του Βυζαντινού Γραικύλου εθαυμάσθη υπό της Ευρώπης,
την οποίαν εξεπαίδευσε και
της οποίας τους στρατούς ωδήγησεν εις τα πεδία των νικών». Γράφει και για τον
Έλληνισμό, που έμεινε στην υπό τυραννία πατρίδα,
«αμέσως ανακύψας και επί των ορέων
κατασκηνώσας κατά τον μέγαν εκείνον
και πολυχρόνιον κλύδωνα ηνδρούτο διωκόμενος
και εναλλάξ νικών και
νικώμενος παρθένος διετηρήθη, ως οι διασώσαντες αυτόν
παρθενικοί βράχοι»
(Σελ. α΄ και β΄).
Για όλη αυτή τη δράση του Έθνους
τονίζει ο Σάθας, στην ίδια «Είδηση»:
«Υπέρ πίστεως και πατρίδος ηγωνίσθη το
έθνος. Δια του σταυρού και της
ρομφαίας απέκτησε την ελευθερίαν. Οι μάρτυρες
της ορθοδόξου πίστεως
και οι αρειμάνιοι του εθνισμού πρόμαχοι εισίν οι δίδυμοι
της ελληνικής
ελευθερίας αστέρες» (Σελ. β΄).
Γράφει και κάτι πολύ επίκαιρο σήμερα ο
Σάθας: «Η Δύση με την Άλωση
είδε να εκπληρώνεται ο σκοπός, τον οποίο «από
εξακοσίων ετών
λυσσωδώς επεδίωκεν» (Σελ. 1). Αλλά η χαρά της εκείνη ήταν
στιγμιαία,
διότι οι Φράγκοι αμέσως έκπληκτοι είδαν ότι οι Τούρκοι εξ ίσου
θεωρούσαν εχθρούς και τους λατρεύοντας τον Χριστόν και τους ασπαζομένους
τα
σανδάλια του θεωρουμένου διαδόχου του αλιέως (Απ. Πέτρου). Και
σήμερα στη Δύση
κάποιοι δεν θέλουν να καταλάβουν ότι οι προκλήσεις
των Τούρκων σε βάρος της
Ελλάδος και της Κύπρου αφορούν άμεσα και τους ίδιους.
Η επίμοχθη εργασία του Σάθα στη
Βενετία, από το 1872 έως το 1894,
στη Μαρκιανή βιβλιοθήκη και σε αυτή της
ενορίας του Αγ. Γεωργίου των Ελλήνων, απέδωσε την έκδοση της επτάτομης
«Μεσαιωνικής Βιβλιοθήκης». Αυτή
περιέχει συλλογή βυζαντινών και μεταβυζαντινών
κειμένων, μετά εισαγωγών
και υπομνημάτων. Σημαντικό για την κατανόηση της
εποποιίας των Ελλήνων για
να φθάσουν στην Επανάσταση του 1821 είναι το άνω των
χιλίων σελίδων
σύγγραμμά του «Βιογραφίαι των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων
Ελλήνων
(1453 – 1821)» (Εν Αθήναις, Τυπ. Τέκνων Ανδρ. Κορομηλά,
1868). Στο εν λόγω
πόνημά καταγράφει 1315
διδασκάλους του Γένους, από τους οποίους οι 365 τον
18ο αιώνα.
Σχεδόν όλοι τους είναι κληρικοί, ή λαϊκοί πιστά μέλη της
Ορθοδόξου Εκκλησίας (Βλ.
σχ. Γ.Ν. Παπαθανασόπουλου «Ο Διαφωτισμός και ο
Ελληνισμός», Εκδ. «Τήνος»,
Αθήναι, 2019, σελ. 28-29).
Ο Σάθας ζει στην εποχή, που πολλοί
μορφωμένοι Έλληνες επηρεάζονται
από το μίσος του Κοραή προς τον άνω της
χιλιετίας διατηρηθέντα Βυζαντινό πολιτισμό. Ο ίδιος δεν έμεινε ανεπηρέαστος.
Στην εργασία του «Έλληνες στρατιώται εν τη
Δύσει και αναγέννησις της Ελληνικής
τακτικής» γράφει ότι υπήρχε αντίθεσις
μεταξύ Βυζαντίου και Ελλήνων, λες και οι
Έλληνες δεν ήσαν το Βυζάντιο.
Στη συνέχεια απεναντίας αναφέρει: «Η αληθής
αναγέννησις του ελληνικού
έθνους άρχεται από της ιδρύσεως (Σημ. γρ. Αμέσως μετά
την Άλωση) των πρώτων
εν Ελλάδι σχολείων, εν οις παραδόξως βλέπομεν αυτούς τους
καλογήρους διδασκάλους, εμπνέοντας εις τους ακροατάς των ίσην προς την πατρίδα
και την πίστιν αγάπην. Εν ονόματι του Λεωνίδα και του Χριστού πίπτουσιν
εν
Θερμοπύλαις δύο καλόγηροι, ο Διάκος και ο Σαλώνων Ησαΐας….»
(Περ/κό
«ΕΣΤΙΑ», τόμος ΙΘ΄ -2/6/1885 και Τόμος Κ΄ -8/9/1885, Ανατύπωση Βιβλ.
Διονυσίου
Νότη Καραβία, Αθήνα, 1986, σελ. 40).
Ως έντιμη προσωπικότητα ο Σάθας
διχάζεται ανάμεσα στα όσα
γράφει αβασάνιστα
ο Κοραής και σε όσα ο ίδιος ανακαλύπτει στην
μακροχρόνια ιστορική έρευνά
του. Ένα παράδειγμα: Στη μελέτη για τους
στρατιώτες στη Δύση γράφει πως στα
μέσα του 15ου αιώνα στην Βενετία
υπήρχαν αρκετές χιλιάδες Έλληνες,
που ζούσαν «περιφρονούμενοι ως σχισματικοί
και αναγκαζόμενοι να φοιτώσι εις
τους καθολικούς ναούς. Ούτε τα πτώματα
των νεκρών εσέβετο ο φανατικός παπικός
κλήρος, όστις ελάμβανε μεν χρήματα,
όπως τοις χορηγήση ταφήν, αλλά μετ’ ολίγον
τους εξέθαπτε και τους έρριπτε εις
την θάλασσαν». Τότε οι υπηρετούντες στον
ενετικό στρατό άνδρες υπέβαλαν
στο συμβούλιο των Δέκα αναφορά, με την οποία
ζήτησαν να επιτραπεί στο
ελληνικό γένος να κατασκευασθεί ναός στο όνομα του
προστάτη τους Αγίου
Γεωργίου. Το αίτημα έγινε δεκτό και έκτοτε οι Έλληνες στη
Βενετία έχουν το Ναό τους. Η αναφορά των Ελλήνων στρατιωτών άρχιζε έτσι: «
Έκαστος πιστός
χριστιανός χρεωστεί να προτιμά παντός άλλου την αγίαν θρησκείαν,
θεραπεύων
ταύτην πάση δυνάμει και επιμελεία, ως αρχήν και θεμέλιον πάσης
πράξεως και
οδηγόν προς το ποθητόν τέλος της μακαριότητος» (Αυτ. σελ.
247-249).
Όπως
συμβαίνει με πολλούς λογίους, που προσέφεραν πολλά στην Πατρίδα,
έτσι και ο
Κων. Σάθας και το σπουδαίο έργο του έχουν αποθάνει στη μνήμη των
περισσοτέρων
Ελλήνων. Ακόμη και των Γαλαξειδιωτών, των απογόνων της ιδιαίτερης Πατρίδος του.
Για το Γαλαξείδι εξέδωσε, με δική του επιμέλεια, το 1865 ένα από τα
σημαντικότερα μεταβυζαντινά κείμενα, με τον τίτλο «Το χρονικό του Γαλαξειδίου»,
γραμμένο το 1703 από τον ιερομόναχο Ευθύμιο (Πενταγιώτη) στη μονή του Σωτήρος
Χριστού, στο Γαλαξείδι.
Ένα μεγάλο μπράβο και πολλές ευχαριστίες στους συντελεστές αυτού του ωραίου έργο…
Ένα μεγάλο μπράβο και πολλές ευχαριστίες στους συντελεστές αυτού του ωραίου έργου!!
Κ Μ
Καλοκαίρι στον Κόκκινο και όπως συνηθίζεται εδώ και πολλά χρόνια ο απογευματινός περίπατος των χωριανων. Έτσι συνήθιζε και η θεία Μαρία με τον μπάρμπα Χαράλαμπο. Ξεκίνησαν από το χωριό αλλά όταν έφτασαν στα μπλοηθια δεν μπορούσε να ακολουθήσει ο μπάρμπα Χαράλαμπος τους υπόλοιπους για τις καστανιες. Βρήκε μια πέτρα στην άκρη του γκρεμού και καθησε να ξαποστάσει. Η θεία Μαρία όμως ήταν δίπλα και τον κρατούσε να μην κάνει κάποια κίνηση και πέσει στον γκρεμό. Βλέποντας αυτήν την τρυφερή σκηνή ο αγαπημένος μου ταξιδιώτης και την αγάπη της θείας Μαρίας να τον προστατεύσει εμπνεύστηκε και έγινε αυτό το έργο. Σήμερα η θεία Μαρία πήγε και είδε το έργο που τελείωσε και δάκρυα κύλησαν στα μάγουλα της. Η φωτογραφίες δείχνουν το αριστούργημα… Πλατεία πέτρινη με πεζουλι, βρύση, αμερικάνικο μπάρμπεκιου, παγκάκια, στάση, προσκυνηταρι και φυσικά πλατεία χωρίς πλάτανο δεν γίνεται. Όλα αυτά σε μια τοποθεσία με θέα την λίμνη του Μορνου!!! Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον δημιουργό που άλλαξε η είσοδος του χωριού μας. Επίσης ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Κώστα Κοράκη, Γιάννη Μπάκα, Βασίλη Καραμπετσο και Θανάση Κουρσουμη για την προσωπική δουλειά που προσέφεραν. Το καλοκαίρι πιστεύω να βρεθούμε να ψήσουμε στο μπάρμπεκιου και να γλεντησουμε όπως παλιά. — Βάσω Καλιαντέρη
2021
Χάνια Καραπιστόλη ( στο βυθό της λίμνης Μόρνου)
ΤΟ ΧΑΝΙ ΚΑΡΑΠΙΣΤΟΛΗ
Ένα χιλιόμετρο , περίπου , βορειοδυτικά , απ’ το χάνι Κολοκύθα , και λίγο πριν τη διασταύρωση του κεντρικού δρόμου , με τον επαρχιακό , χωματόδρομο , που πήγαινε προς Διακόπι και Δάφνο , υπήρχε το χάνι του Καραπιστόλη , τελευταίος χανιτζής ήταν ο μπάρμπα Μήτσος Καραπιστόλης ή Ντακουίνος .
Άγνωστο από πότε άρχισε να λειτουργεί το χάνι αυτό , πάντως ήτα μέσα στα πλατάνια , διώροφο κι’ αυτό , διέθετε και χώρο για ύπνο , αλλά και ολόγυρα είχε άπλα , για τα κοπάδια , που κατέβαιναν , για να επιβιβασθούν στα φορτηγά .
Στην περίοδο του 1821 , το χάνι αναφέρεται και σαν το χάνι του Σκορδά , παρότι υπάρχουν αναφορές και άλλων χανιών , σε άλλες περιοχές της Ελλάδας , με την ονομασία αυτή . Ο Λιδορικιώτης συγγραφέας , Γιώργος Καψάλης , στο βιβλίο του “ Η Φωκίδα στο 1851 “ , αναφέρει :
“ Ο Κιουταχής όμως μετά τη νίκη του στο Μεσολόγγι , θέλησε να ξεμπερδεύει μια και καλή με τη Δωρίδα , και αποφασίζει να χτυπήσει τα ορεινά , από Πενταγιού και πάνω . Επικεφαλής δυο χιλιάδων Τούρκων , φεύγει απόομποτινά και φτάνει στην Πενταγιού . Επικεφαλής των Ελλήνων ήταν οι Ράγκος και Τζόγας . Έγινε μάχη φοβερή , στις 30 Ιουλίου 1826 , όπου οι Τούρκοι αποδιώχτηκαν προς το ποτάμι Κόκκινος και σταμάτησαν στου Σκορδά το χάνι , το γνωστό στις μέρες μας χάνι Καραπιστόλη . Εκεί όμως τους χτύπησε ο Σκαλτσάς και γέμισε το ποτάμι κουφλαρια και λαβωμένους . Στην Πενταγιού οι Τούρκοι είχαν 46 σκοτωμένους και 8 αιχμαλώτους , έχασαν και πολλά άλογα φορτωμένα “.
Υπάρχει επίσης και κάποια άλλη σχετική αναφορά στα απομνημονεύματα του Νικολάου Κασομούλη , στο έργο του “Στρατιωτικά ενθυμήματα “ :
“ Οι Δήμος Σκαλτσάς , Γεώργιος Κίτζιος , Γεωργάκης Βαλτινός , Αναγν. Καραγιάννης , καθώς και ο Γεν. Έφορος των στρατευμάτων της Στερεάς Γ. Αινιάν , ευρίσκοντοα τοποθετημένοι ταις περισσότερες φορές κατά το Κλήμα και Σκορδά το Χάνι , και είχαν προκατειλημμένο το γεφύρι υποκάτω του Λιδορικίου , θέσιν εις την οποίαν πολεμήσαντες με τους εχθρούς , πολλάκις τους ενίκησαν “.
Βέβαια , πέρα απ’ τις ιστορικές αυτές αναφορές , δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία , ντόπιου , που να μεταφέρθηκε από γενιά σε..γενιά , αναφορικά με το θέμα αυτό , θα πρέπει όμως μα αναφέρουμε , πως στην περιοχή μας , στη Δωρίδα , και ιδιαίτερα στο χωριό μας το Λιδορίκι , λεγόταν , και ίσως ακόμα να λέγεται , η..έκφραση : “ Καλή αντάμωση στου Σκορδά το χάνι “ , συνήθως όταν αναφέρονταν σε..αόριστη , σε μη..συγκεκριμένη , χρονικά η και..τοπικά ακόμα , συνάντηση ..
Ο μπάρμπα Μήτσος , ο Ντακουίνος , ήταν κοντός , λγόσωμος , συγγενής μας , και ερχόταν τακτικά στο Λιδορίκι , ενώ προσωπικά τον ..επισκεπτόμουνα κάθε..χρόνο , στις 6 Αυγούστου , στο πανηγύρι του Σωτήρος , έτσι λέγανε , ένα μικρό εκκλησάκι , που ήταν στην απέναντι όχθη του ποταμιού , και φυσικά , απέναντι απ’ το χάνι . Στο εκκλησάκι αυτό , που ανήκε μάλλον στο Λούτσοβο , τον Κόκκινο , και ήταν στην ακροποταμιά , μέσα στα ΄δέντρα ,τη μέρα αυτή , γινόταν ένα όμορφο , απλό , πανηγύρι , και έρχονταν απ’ όλα τα γύρω χωριά , κι’ απ’ το Λιδορίκι , βέβαια συγκοινωνίες δεν υπήρχαν , ει μη μόνο δυο ταξί , του μπάρμπα Βασίλη Ρέλλου και του Γιάννη Μποβιάτση , τα περίφημσ..δίδυμα..Φορτάκια ..
Πηγαίναμε λοιπόν και μεις , με τη μάνα μας , γιατί ο πατέρας μας έμενε στο μαγαζί , παρέα με πολλούς άλλους χωριανούς , και συνήθως ποδαρόδρομο η..γαϊδουροκαβαλαρία , ήταν όμως μέρα νηστείας , κάτι που τότε το..κρατάγανε αυστηρά , η κάθε παρέα λοιπόν έπιανε ένα δέντρο , για να ‘χει ίσκιο , και τα φαγητά , όπως καταλαβαίνετε ήταν , ντομάτα , ψωμί , ελιές , άντε και λίγος χαλβάς , αν ..υπήρχε . Οι μεγαλύτεροι και οι πιο..επιτήδειοι , ψάρευαν στο ποτάμι , κάτι μικρά ψαράκι , χαμοσύρτια και..δρομίτσες , τα λέγανε , και άναβαν φωτιά και τα ‘ψηναν , εγώ , περνούσα κάθετα το ποτάμι , που δεν είχε νερό , και πήγαινα στον αγαπητό μου μπάρμπα Μήτσο , που έφκιαχνε πολύ ωραίο περιβόλι ,πλάι στο ποτάμι , και έπαιρνα ντομάτες και αγγούρια για το φαγητό μας , είχαμε και..ντόπια ρίγανη , και περνούσαμε ..μπέϊκα …
Έτσι λοιπόν , και να ‘θελα να τον ξεχάσω τον αλησμόνητο μπάρμπα Μήτσο , δεν είναι δυνατόν…ας είναι αναπαυμένος..
Πηγή: από το blog lidoriki.com του αξέχαστου Κώστα Καψάλη
ΤΟ ΧΑΝΙ ΚΑΡΑΠΙΣΤΟΛΗ
Ένα χιλιόμετρο , περίπου , βορειοδυτικά , απ’ το χάνι Κολοκύθα , και λίγο πριν τη διασταύρωση του κεντρικού δρόμου , με τον επαρχιακό , χωματόδρομο , που πήγαινε προς Διακόπι και Δάφνο , υπήρχε το χάνι του Καραπιστόλη , τελευταίος χανιτζής ήταν ο μπάρμπα Μήτσος Καραπιστόλης ή Ντακουίνος .
Άγνωστο από πότε άρχισε να λειτουργεί το χάνι αυτό , πάντως ήτα μέσα στα πλατάνια , διώροφο κι’ αυτό , διέθετε και χώρο για ύπνο , αλλά και ολόγυρα είχε άπλα , για τα κοπάδια , που κατέβαιναν , για να επιβιβασθούν στα φορτηγά .
Στην περίοδο του 1821 , το χάνι αναφέρεται και σαν το χάνι του Σκορδά , παρότι υπάρχουν αναφορές και άλλων χανιών , σε άλλες περιοχές της Ελλάδας , με την ονομασία αυτή . Ο Λιδορικιώτης συγγραφέας , Γιώργος Καψάλης , στο βιβλίο του “ Η Φωκίδα στο 1851 “ , αναφέρει :
“ Ο Κιουταχής όμως μετά τη νίκη του στο Μεσολόγγι , θέλησε να ξεμπερδεύει μια και καλή με τη Δωρίδα , και αποφασίζει να χτυπήσει τα ορεινά , από Πενταγιού και πάνω . Επικεφαλής δυο χιλιάδων Τούρκων , φεύγει απόομποτινά και φτάνει στην Πενταγιού . Επικεφαλής των Ελλήνων ήταν οι Ράγκος και Τζόγας . Έγινε μάχη φοβερή , στις 30 Ιουλίου 1826 , όπου οι Τούρκοι αποδιώχτηκαν προς το ποτάμι Κόκκινος και σταμάτησαν στου Σκορδά το χάνι , το γνωστό στις μέρες μας χάνι Καραπιστόλη . Εκεί όμως τους χτύπησε ο Σκαλτσάς και γέμισε το ποτάμι κουφλαρια και λαβωμένους . Στην Πενταγιού οι Τούρκοι είχαν 46 σκοτωμένους και 8 αιχμαλώτους , έχασαν και πολλά άλογα φορτωμένα “.
Υπάρχει επίσης και κάποια άλλη σχετική αναφορά στα απομνημονεύματα του Νικολάου Κασομούλη , στο έργο του “Στρατιωτικά ενθυμήματα “ :
“ Οι Δήμος Σκαλτσάς , Γεώργιος Κίτζιος , Γεωργάκης Βαλτινός , Αναγν. Καραγιάννης , καθώς και ο Γεν. Έφορος των στρατευμάτων της Στερεάς Γ. Αινιάν , ευρίσκοντοα τοποθετημένοι ταις περισσότερες φορές κατά το Κλήμα και Σκορδά το Χάνι , και είχαν προκατειλημμένο το γεφύρι υποκάτω του Λιδορικίου , θέσιν εις την οποίαν πολεμήσαντες με τους εχθρούς , πολλάκις τους ενίκησαν “.
Βέβαια , πέρα απ’ τις ιστορικές αυτές αναφορές , δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία , ντόπιου , που να μεταφέρθηκε από γενιά σε..γενιά , αναφορικά με το θέμα αυτό , θα πρέπει όμως μα αναφέρουμε , πως στην περιοχή μας , στη Δωρίδα , και ιδιαίτερα στο χωριό μας το Λιδορίκι , λεγόταν , και ίσως ακόμα να λέγεται , η..έκφραση : “ Καλή αντάμωση στου Σκορδά το χάνι “ , συνήθως όταν αναφέρονταν σε..αόριστη , σε μη..συγκεκριμένη , χρονικά η και..τοπικά ακόμα , συνάντηση ..
Ο μπάρμπα Μήτσος , ο Ντακουίνος , ήταν κοντός , λγόσωμος , συγγενής μας , και ερχόταν τακτικά στο Λιδορίκι , ενώ προσωπικά τον ..επισκεπτόμουνα κάθε..χρόνο , στις 6 Αυγούστου , στο πανηγύρι του Σωτήρος , έτσι λέγανε , ένα μικρό εκκλησάκι , που ήταν στην απέναντι όχθη του ποταμιού , και φυσικά , απέναντι απ’ το χάνι . Στο εκκλησάκι αυτό , που ανήκε μάλλον στο Λούτσοβο , τον Κόκκινο , και ήταν στην ακροποταμιά , μέσα στα ΄δέντρα ,τη μέρα αυτή , γινόταν ένα όμορφο , απλό , πανηγύρι , και έρχονταν απ’ όλα τα γύρω χωριά , κι’ απ’ το Λιδορίκι , βέβαια συγκοινωνίες δεν υπήρχαν , ει μη μόνο δυο ταξί , του μπάρμπα Βασίλη Ρέλλου και του Γιάννη Μποβιάτση , τα περίφημσ..δίδυμα..Φορτάκια ..
Πηγαίναμε λοιπόν και μεις , με τη μάνα μας , γιατί ο πατέρας μας έμενε στο μαγαζί , παρέα με πολλούς άλλους χωριανούς , και συνήθως ποδαρόδρομο η..γαϊδουροκαβαλαρία , ήταν όμως μέρα νηστείας , κάτι που τότε το..κρατάγανε αυστηρά , η κάθε παρέα λοιπόν έπιανε ένα δέντρο , για να ‘χει ίσκιο , και τα φαγητά , όπως καταλαβαίνετε ήταν , ντομάτα , ψωμί , ελιές , άντε και λίγος χαλβάς , αν ..υπήρχε . Οι μεγαλύτεροι και οι πιο..επιτήδειοι , ψάρευαν στο ποτάμι , κάτι μικρά ψαράκι , χαμοσύρτια και..δρομίτσες , τα λέγανε , και άναβαν φωτιά και τα ‘ψηναν , εγώ , περνούσα κάθετα το ποτάμι , που δεν είχε νερό , και πήγαινα στον αγαπητό μου μπάρμπα Μήτσο , που έφκιαχνε πολύ ωραίο περιβόλι ,πλάι στο ποτάμι , και έπαιρνα ντομάτες και αγγούρια για το φαγητό μας , είχαμε και..ντόπια ρίγανη , και περνούσαμε ..μπέϊκα …
Έτσι λοιπόν , και να ‘θελα να τον ξεχάσω τον αλησμόνητο μπάρμπα Μήτσο , δεν είναι δυνατόν…ας είναι αναπαυμένος..
Η καλύτερη θέα!
Χριστούγεννα σήμερα ! Χρόνια πολλά πατριώτες
Χριστούγεννα σήμερα !
Χρόνια πολλά πατριώτες












